دوره مونتاژ و ارتقا کامپیوتر، نصب و کار با سیستم عامل ویندوز و نرم افزارهای سیستمی
برای ثبت نام در این دوره به مجتمع آموزشی امام علی ع در اراک به آدرس خیابان محسنی ابتدای کوچه محسنی مجتمع آموزشی امام علی ع مراجعه فرمائید.
……………………
اهداف یادگیری
نقش حافظه در سیستم
شناخت انواع حافظه
ساختار پیشنهادی فصل پنجم حافظههای جانبی یا ثانویه (Secondary)
مقدمه و اهمیت حافظه در سیستم کامپیوتری
حافظه نقش ذخیرهسازی موقت و دائم دادهها را دارد.
بدون حافظه، پردازنده نمیتواند دستورات و دادهها را نگه دارد یا پردازش کند.
حافظههای ثانویه
ذخیرهسازی دائمی اطلاعات
هارددیسک (HDD)
حافظه حالت جامد (SSD)
فلش مموری و کارت حافظه
تفاوتها و مقایسه انواع حافظهها
سرعت
ظرفیت
هزینه
نوع کاربرد
نکات مهم در انتخاب حافظه مناسب
ظرفیت مناسب با نیاز سیستم
نوع حافظه
سرعت حافظه و پهنای باند
تمرین و سوالات پایانی
SSDچه مزایایی نسبت به HDD دارد؟
چه نوع حافظهای برای ذخیره دائمی اطلاعات بهتر است؟
حافظه جانبی یا ثانویه (Secondary)
برخی داده ها مانند عکس و فیلم و داده هایی که مدام به آنها احتیاج نداریم ممکن است در حافظه های جانبی مانند هارد اکسترنال یا فلش یا حتی در فضای ابری ذخیره شوند و هر وقت با آن کار داشتیم آنها را فراخوانی می کنیم.
انواع حافظه ثانویه
با این حافظه در اصطلاح سیستم ذخیرهسازی دادهها (Storage Systems)نیز می گویند، سیستم ذخیرهسازی داده، بخشی از سختافزار کامپیوتر است که وظیفه نگهداری دادهها و برنامهها را برعهده دارد، این دادهها میتوانند به صورت دائمی یا موقت ذخیره شوند و دارای انواع مختلفی است:
هارددیسک (HDD)و فلاپی دیسک ها (Floppy Disk= FDD)
حافظه حالت جامد (SSD)
حافظههای نوری
هارد دیسک یا دیسک سخت Hard Disk Drive
قدیمیترین نوع حافظه ثانویه، با ظرفیت بالا و قیمت مناسب دیسک سخت است که از یک یا چند صفحه که سطح آن ها با موادی پوشش داده شده که بتوان داده ها را به طور مغناطیسی بر روی آن ها ضبط نمود. این وسیله علاوه بر صفحه های مذکور حاوی هدهای خواندن/نوشتن، سازوکار تعیین محل هد، و موتوری است که در محفظه ای جای داده می شود تا از آلودگی های خارجی در امان باشد. این محیط محافظت شده به هدها امکان می دهد تا به اندازه ۱۰ تا ۲۵ میلیونیم اینچ از سطح صفحه ای که عموماً ۳۶۰۰ تا ۷۲۰۰ دور در دقیقه می چرخد، فاصله داشته باشد. در دیسکهای سخت جدید که به آنها هارد دور بالا نیز گفته می شود، سرعت چرخش دیسک به ۱۵۰۰۰ دور در دقیقه (RPM) می رسد.
با این که دیسک های نرم (Floppy Disk) توانایی ذخیره اطلاعات را دارند، اما بزرگترین عیب آنها گنجایش و سرعت کم دسترسی به اطلاعات بود که به همین دلیل منسوخ شده اند و دیگر جایی از آنها استفاده نمی شود، هرچند به علت حجیم بودن و سنگین بودن و سرعت کم هم اکنون هارد دیسک ها هم منسوخ شده اند.
در واقع هارددیسک یک محیط ذخیره سازی دائم برای داده ها می باشد. اطلاعات در رایانه به گونه ای تبدیل می گردند که بتوان آنها را به طور دائم بر روی هارد ذخیره کرد. هارددیسک در سال ۱۹۵۰ اختراع گردید. در آن زمان هارددیسک ها با قطر ۲۰ اینچ یعنی بیشتر از 50 سانتی متر یا نیم متر!! و توانایی ذخیره سازی چندین مگابایت را داشتند و به این دیسک ها دیسک ثابت می گفتند، اما برای تمایز آنها با فلاپی دیسک هارددیسک نام گرفتند.
هارددیسک ها دارای یک یا چند صفحه برای نگهداری محیط مغناطیسی می باشند. در واقع هارددیسک مشابه یک نوار کاست می باشد و از روش نوار کاست (Tape) برای ضبط مغناطیسی استفاده می نمایند. در این حالت به سادگی می توان اطلاعات را حذف و بازنویسی کرد. این اطلاعات مدت ها باقی خواهند ماند.
نحوه قرار گیری اطلاعات در هارد دیسک
اطلاعات بر روی سطح هر یک از صفحات دیسک سخت در مجموعه ای به نام سکتور و شیار ذخیره می گردد. شیارها دوایر متحد المرکزی هستند، که برای هر یک از آنها تعداد محدودی سکتور با ظرفیتی بین ۲۵۶ و ۵۱۲ بایت ایجاد می گردد. این سکتورها همزمان با آغاز فعالیت سیستم عامل در کلاستر سازماندهی می گردد. زمانی که درایو رایانه تحت عملیات Low level format قرار می گیرد سکتورها وشیارها ایجاد می شود و زمانی که درایو High level format می گردد با توجه به نوع سیستم عامل بستر مناسبی برای استقرار فایل های اطلاعاتی فراهم می آید.
کارخانه سازنده دیسک سخت شرکت های زیر عمده تولید هارددیسک را بر عهده دارند:
کانر- مکستور- سی گیت- وسترن دیجیتال- کوانتوم- اچ پی- فوجیتسو- توشیبا – آی بی ام و…
عمر مفید هارد دیسک ها
در سال های گذشته عمر دیسک های سخت بسیار کوتاه بود. اما در حال حاضر عمر مفید دیسک ها افزایش یافته است. عمر مفید با واژه (MTFB) نشان داده می شود. این واژه سرواژه کلمات زیر به معنای میانگین پایداری عملی و یا زمان میانگین میان خرابی هاست.
مفهوم MTBF – mean time between failures
این علامت نشان دهنده متوسط فاصله زمانی استفاده از دیسک سخت، تا پیش آمدن یک اشکال برای آن است. عمر مفید بر حسب ساعت نشان داده می شود. سازندگان دیسک سخت عمر مفید آن را ۴۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰۰ در نظر می گیرند.
در صورتی که رایانه به طور مستمر روشن نباشد و کار نکند، این مقدار افزایش خواهد یافت. زمانی که عمر مفید تمام می شود دیسک سخت یکباره خراب نمی شود بلکه ممکن است به مرور دچار فرسودگی شود در این زمان در هنگام روشن کردن رایانه پیام Invalid System disk ظاهر می شود.
گنجایش یا ظرفیت دیسک سخت
دیسک های سخت، ظرفیت ۱ ترابایت تا 10 ترابایت و داشته است.
به طور کلی برای محاسبه گنجایش دیسک سخت عامل های زیر را باید در نظر گرفت :
– گنجایش هر قطاع یا سکتور
– تعداد هدها یا نوک های خواندن و نوشتن
– تعداد استوانه ها یا سیلندرها
– تعداد قطاع ها یا سکتورها
نکات مهم برای خرید هارد دیسک
– بسته بندی را چک کنید.
– ضمانت نامه ها را به دقت بررسی کنید، زیرا داشتن ضمانت نامه دلیل بر اصل بودن کالا نیست.
– افزار سنجی کنید: در صنعت کامپیوتر به این کار محک زنی می گویند. افزارسنج های کامپیوتری به کاربرها کمک می کنند تا از کارآیی سیستم، ابزارها و دستگاه آگاه شوند. افزارسنج ها برنامه هایی هستند که با استفاده از داده های خود سخت افزارهای نصب شده بر روی کامپیوتر را چک می کنند و اگر این سخت افزارها و ابزارها دارای امتیاز کم تری باشند. می توان گفت آن ابزار تقلبی، دست دوم و کارکرده می باشد.
نکته: همیشه از آخرین نگارش افزارسنج ها استفاده کنید و در نظر داشته باشید که همه افزارسنج ها توانایی مورد نیاز را ندارند. از جمله این افزارسنج ها نورتون و مک آفی را می توان نام بٌرد .
– عیب یابی کنید: برای اطمینان از نو بودن ابزارها می توان از نرم افزارهای عیب یابی و اشکال زدایی کامپیوتر استفاده کرد. یکی از این نرم افزارها «چک ایت» می باشد.
– کامپیوتر را آزمایش کنید: برای این کار نرم افزارهای به خصوصی وجود دارد که کامپیوتر را مجبور به انجام محاسبات پیچیده می کند. مانند: Prime95 یا Burn IN Test.
مفهوم زمان دستیابی در هارد دیسک
با توجه به این که صنعت ساخت دیسک سخت پیشرفت زیادی کرده است، با این حال زمان دستیابی به اطلاعات و مقایسه میلی ثانیه ها و بحث درباره سرعت همچنان اهمیت دارد. ویژگی هایی که دارای اهمیت می باشند موارد ذیل می باشند:
زمان جست وجو: زمانی که هدها و نوک های خواندن و نوشتن به شیار یا ترک درخواست شده انتقال پیدا می کند.
زمان آرامش یا سکون: زمانی است که مکان درخواست شده به زیر نوک خواندن و نوشتن می رسد.
زمان دستیابی: زمانی است که دیسک سخت مکان درخواست شده برای داده ها را می یابد.(زمان دستیابی اهمیت زیادی دارد) سرعت انتقال داده ها – سرعتی است که داده ها روی دیسک نوشته و یا خوانده می شوند. این سرعت تا اندازه زیادی به رابط های دیسک سخت و رایانه مربوط می شود.
گذرگاه: برای بهره گیری از توانایی های دیسک سخت باید از گذرگاه های داده ای سریع و پهن استفاده نمود.
سرعت چرخش یا دوران در هارد دیسک
می دانیم که هر چه دیسک سخت سریع تر بگردد داده ها با سرعت بیشتری از روی سطح دیسک خوانده می شود، این عمل باعث سرعت انتقال می شود. سرعت گردش دیسک با واحد یا یکای دور در دقیقه اندازه گیری می شود. این یکا به صورت «RPM» جمع سرواژه های «Rotation Per Minute»می باشد. به طور مثال دیسک های سخت دارای سرعت چرخش ۵۴۰۰، ۷۲۰۰، ۱۰۰۰۰، ۱۲۰۰۰ دور در دقیقه و بالاتر هستند.
نکته: دیسک های اسکازی دارای سرعت دوران دهها هزار دور در دقیقه هستند.
رابط های SCSI همانند سایر رابط ها به طور مستقیم به دستگاه های ذخیره سازی که به ماردبورد سیستم متصل شده اند متصل میشوند و یا اینکه به storage controller card ها متصل میشوند.
۱- سرعت چرخش آنها بر حسب دور در دقیقه بسیار بالا می باشد و معمولا کمتر از ۷۲۰۰ دور در دقیقه نمی باشد.
۲- داده های ذخیره شده بر روی این نوع دیسک ها به صورت یکپارچه ذخیره می شوند و تکه تکه و پراکنده نمی باشند. بنابر این برای ویرایش صوت و تصویر مناسب می باشند و زمان کار با این نوع دیسک ها بسیار کاهش خواهد یافت.
فرمت سطح پایین یا فیزیکی (قالب بندی زیربنایی)
قبل از استفاده از دیسک سخت ابتدا باید آن را قالب بندی یا فرمت نمود. تمام دیسک های سختی که در بازار وجود دارند توسط کارخانه سازنده قالب بندی سطح پایین می شوند. در این نوع قالب بندی قطاع ها، استوانه ها و شیارها و سایر موارد تعریف می شوند.
قالب بندی سطح پایین یا فیزیکی باعث می شود قطاع ها با استفاده از جریان مغناطیسی روی شیارها مشخص شوند. در این وضع علامت هایی روی هر شیار نوشته می شود که به آن Sector ID و یا شناسه قطاع گویند. شناسه های قطاع شماره هایی هستند که قطاع ها را از هم جدا می کنند. در واقع در زمان انجام عمل قالب بندی سطح پایین، سطح دیسک آزمایش می شود و داده های مربوط به شناسه قطاع ها، به صورت کامل روی دیسک نوشته می شوند. این داده ها توسط سیستم عامل برای مشخص کردن محل قرار گرفتن داده ها روی دیسک، مورد استفاده قرار می گیرند.
گاهی اوقات ممکن است شناسه قطاع ها ضعیف شوند، در این حالت ممکن است پیام Sector not Found ظاهر شود.
در این صورت لازم است دیسک سخت را قالب بندی سطح پایین نمود. قالب بندی دیسک، سبب نوسازی و ایجاد قطاع های فیزیکی تازه روی آن می شود.
با اینکه دیسک سخت در کارخانه فرمت بندی می شود. اما گاهی اوقات انجام مجدد آن بسیاری از مشکلات را از بین می بٌرد .
نحوه عیب یابی هارد دیسک
با اینکه بیشتر مشکلات دیسک سخت در هنگام نصب آن بوجود می آید، اما پس از آن نیز به دلایل مختلف ممکن است اشکال هایی در آن بوجود بیاید:
– ممکن است دیسک کار نکند به این علت که کابل تغذیه (برق) شل باشد و یا در جهت عکس و نادرست نصب شده باشد.
– اگر چراغ دیسک سخت پس از روشن شدن رایانه به حالت چشمک زن درآید این احتمال وجود دارد که کابل روبانی داده ها نادرست نصب شده باشد.
– در صورتی که بایوس دیسک سخت را می شناسد اما Fdisk قادر به شناسایی آن نیست، وارد Setup شوید و گزینه ای که مربوط به شناسایی نوع ورودی و خروجی است را از حالت خودکار درآورید و آن را به صورت دستی تنظیم کنید.
– همان طور که می دانید بیشتر سخت افزارها و نرم افزارها بدون ایراد نمی باشند و باعث آسیب رساندن به هارد می شوند.
– بعضی از ویروس ها باعث صدمه دیدن هارد می شوند.
– گاهی ممکن است نوک های خواندن و نوشتن به صفحه های دیسک سخت برخورد کنند و روی آنها خش بیاندازند.
– اگر هنگام کار با دیسک سخت، نمایشگر شروع به نوسان کند، ممکن است دسترسی به دیسک سخت سبب شود جریان بیشتری از منبع تغذیه کشیده شود، در نتیجه بر جریان ارسالی به کارت گرافیکی اثر بگذارد. برای همین لازم است منبع تغذیه آزمایش و بررسی شود.
حافظه حالت جامد (SSD) یا حافظههای فلش (Flash Memory)
نوعی حافظه غیر فرّار که دادهها را بدون نیاز به برق نگه میدارد که پایه تکنولوژی SSD (Solid State Drive) است، این حافظه ها دارای سرعت بالاتر نسبت به هارد دیسکهای مکانیکی و مقاومت بیشتر در برابر ضربه و همچنین مصرف کمتر انرژی دارند اما اشکال بزرگشان محدودیت در تعداد دفعات نوشتن (تعداد سیکلهای نوشتن محدود) یعنی عمر کوتاه تری دارند اما با توجه به افزایش کیفیت و بالاتر رفتن تکنولوژی این مسئله هم کم کم در حال حل شدن است. قابل حمل و قابل استفاده در دستگاههای مختلف
درایوهای حالت جامد (Solid State Drive) دنیای ذخیرهسازی دادهها را متحول کردهاند و به اجزای ضروری برای افرادی تبدیل شدهاند که به دنبال بهبود عملکرد و کارایی در مدیریت و ذخیرهسازی دادهها هستند، SSDها سرعت کامپیوترها را به طرز قابل توجهی افزایش میدهند، زمان بارگذاری را کاهش میدهند و پاسخگویی کلی سیستم را بهبود میبخشند.
SSDهاسرعت بسیار بالاتر از HDD، مصرف انرژی کمتر و طول عمر بیشتر و از حافظه فلش برای ذخیرهسازی دادهها استفاده میکند.
SSDهای اکسپرس حافظه غیرفرّار (NVMe= None Volatile Memory Express) میتوانند به سرعت خواندن و نوشتن بیش از ۷۰۰۰ مگابایت بر ثانیه دست یابند که آنها را برای کارهای فشرده مانند ویرایش ویدیو و بازی ایدهآل میکند.
انواع SSD
SSD های از نوع SATA
این درایوها از رابط SATA استفاده میکنند، یک پروتکل اتصال استاندارد که در همه جا در رایانههای شخصی و لپتاپها وجود دارد و آنها را با اکثر سیستمهای موجود سازگار میکند. در حالی که SSDهای SATA با ارائه افزایش سرعت قابل توجه در مقایسه با هارد دیسکهای سنتی انقلابی در فضای ذخیره سازی ایجاد کردهاند، در مقایسه با فناوریهای SSD جدیدتر مانند NVMe عملکرد بسیار کمی دارند.
SSD های از نوع SATA از نظر ظاهری شبیه به هاردهای 2.5 اینچ ساخته شده اند اما به جای دیسک و موتور از حافظه های فلش درونشان استفاده شده است و به سادگی جایگزین هاردهای قدیمی می شوند و اگر لپتاپ یا کامپیوتر قدیمی دارید بهترین ارتقاء تغییر هاردیسک قدیمی با یک SSD از نوع ساتا می باشد البته توجه کنید اگر مادربردتان داری درگاه M2 است بهتر است SSD از نوع M2 بخرید چون سرعت بالاتری دارد.
اگر لپتاپتان را می خواهید ارتقاء دهید می توانید از آداپتوری به نام Caddy استفاده کنید که دی وی دی درایو لپتاپتان را خارج کرده و درون این آداپتور یک SSD قرار دهید و به جای دی وی دراویتان قرار دهید. البته می دانید که دی وی دی دیگر خواهید داشت هرچند امروزه کسی از دی وی دی و سی دی استفاده نمی کند، البته می توانید با خرید یک باکس دی وی دی درایوتان را درون آن قرار داده و با کابل USB به کامپیوترتان متصل کنید و مانند یک دی وی دی درایو اکسترنال از آن استفاده کنید.
SSD های از نوع M2
SSD های از نوع M2 مستقیماً در یک شکاف روی مادربرد رایانه قرار میگیرند و نیاز به کابلهای برق و داده ندارد و به ساده سازی طرحهای داخلی رایانه کمک میکند و طراحی اولترابوکها و مینی پی سیها را متحول میکنند و راه حلهای محاسباتی شیکتر و کارآمدتری را ممکن میسازند و مهمتر از همه دارای سرعت بسیار بالاتری هستند.
SSD های از نوع U2
فاصله بین درایوهای SATA سنتی ۲.۵ اینچی و حافظه داخلی NVMe مبتنی بر اتصال اکسپرس (PCIe) را پر میکنند و انعطافپذیری و مقیاسپذیری را ارائه میدهند
SSD های از نوع PCIe
PCIe استاندارد رابط برای اتصال قطعات پرسرعت به مادربرد است، PCIe دارای خطوط داده متعدد است و معمولاً خطوط 2X یا 4X و در برخی مدلها 16X برای SSDها پهنای باند بسیار بالاتری را امکانپذیر میکند. این بدان معناست که دادهها میتوانند با سرعت بسیار بیشتری حرکت کنند و کارهایی را که نیاز به دسترسی سریع به دادهها دارنداز رابط PCIe با پهنای باند بالا برای ارائه عملکرد ذخیره سازی بی سابقهای استفاده میکنند و قابلیتهای پردازش دادهها را در محیطهای حرفهای متحول میکند.
توجه کنید شکاف گسترشی PCIe بر روی مادربرد قراردارد و کارت گرافیک نیز از همین اسلات برای اتصال به مادربرد بهره می گیرد.
کارت حافظه
برای ذخیرهسازی دادهها در دستگاههای کوچک مانند دوربینهای دیجیتال و تلفنهای همراه استفاده میشود.
درایوهای نوری Optical (DVD/CD)
سی دی یا لوح فشرده Compact Disc
سی دی یا لوح فشرده Compact disc یک لوح گرد نوری است که برای ذخیره دیجیتالی بکار می رود. اولین بار در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷ هجری شمسی) توسط شرکت سونی و فیلیپس به عنوان دیسک نوری برای ذخیره موسیقی CDa معرفی شد. هرچند ساخت لوح فشرده ابتدا بعنوان پخش صوت ابداع شده بود ولی در سال ۱۹۸۵ لوح کامپیوتری CD-ROM و در سال ۱۹۹۰ CD-Rcordable برای ذخیره اطلاعات و داده ها ساخته شد. CD players هایی که برای شنیدن موسیقی درست شده اند نمی توانند داده هایی که بر روی CD-Rom ذخیره شده را تشخیص بدهند، گرچه کامپیوترهای شخصی معمولا می توانند Audio CD را هم پخش نمایند. اولین نوع از دیسکهای نوری برای ذخیره اطلاعات دیجیتال و رسانه ای توسعه یافته برای ذخیره موسیقی دیجیتال، دارای ابعاد استاندار، به قطر ۱۲۰ میلی متر و ضخامت ۱٫۲ میلی متر، ساخته شده و ظرفیت ضبط صدای آن ۷۰-۸۰ دقیقه است و ۶۵۰ الی۷۰۰ مگابایت داده را نگهداری می کند. امروزه سی دی هایی با اندازه های دیگر ساخته شده است.
معرفی انواع سی دی :
Audio CD: در سال ۱۹۸۰ توسط شرکت سونی و فیلیپس برای اولین بار ساخته شد. و بعلت رنگ پوشش آن به Red Book مشهور شد.
Super Audio CD: وضوح بالاتری نسبت به لوح صوتی معمولی دارد.
(Video CD (VCD: برای ذخیره سازی استاندارد های ویدیوئی ساخته شده است.
Bootable CD: یا Live CD دارای توانائی نصب برنامه سیستم عامل است.
Printable CD: دارای قابلیت چاپ با پرینتر روی سی دی.
Recordable CD و ReWritable CD: انواعی که قابلیت نوشتن داده و یا دوباره نویسی را دارند.
امروزه با گسترش مصرف حافظه های قابل حمل یا فلش مموری Flash Memory استفاده از سی دی ها به نصف تقلیل یافته است.
دیسک های بلو ری یا BD نام یک نوع دیسک نوری است که توسط انجمن دیسک Blu-ray از سال ۲۰۰۸ در ایالات متحده آمریکا و ژاپن منتشر شد. آمددر حال حاضر بلو-ری بیشتر برای ذخیره ویدیو با وضوح بسیار بالا به کار بٌرد ه می شود. هم اکنون دیسک های Blu-ray بر فرمت HD-DVD پیروز شده است. یکی از دلایل پیروزی فرمت Blu-ray، حمایت بزرگترین شرکتهای فیلم سازی (مانند استودیو برادران وارنر) از این فرمت است.
دیسکهای بلو-ری از نظر ظاهری شبیه دیسک های DVD و CD هستند. DVD و CD ها با اشعه قرمز کار می کنند اما بلو ری با اشعه آبی (فرابنفش) کار می کند. به موجب اینکه این نوع لیزر دارای طول موج کوتاهتری (405nm) می باشد در نتیجه داده ها و اطلاعات بیشتری نسبت به فرمت دیسک های DVD که دارای لیزر قرمز (650nm)هستند، را می توان روی دیسک های Blu-ray ذخیره نمود. دیسک های بلو-ری یک لایه دارای گنجایش ۲۵ گیگابایت می باشد. و دیسک های بلو-ری دولایه دارای گنجایش ۵۰ گیگابایت است. کاربٌرد های دیسک Blu-ray در زمینه نگهداری داده های کامپیوتری، موسیقی و فیلم های با کیفیت بالا، بازی های پلی استیشن و ایکس باکس میباشد.
درایو نوری Optical disk drive
درایو نوری یا اپتیکال درایو Optical Disk Drive دستگاهی است که از آن برای خواندن و نوشتن یا پاک کردن اطلاعات از دیسک های نوری استفاده می شود. امروزه دیسک گردانهای نوری به جز کامپیوترها، در دستگاههای پخش خانگی DVD Player و دستگاه های پخش اتومبیل نیز وجود دارند.
انواع CD-ROM ها :
* سی دی رام های فقط خواندنی (DVD-ROM Drive , CD-ROM Drive)
* سی دی رام های با قابلیت ضبط اطلاعات (CD-Recorder , DVD-Recorder) – فقط یک بار ضبط اطلاعات روی دیسک (CD-R , DVD-R)
* سی دی رام های با قابلیت نوشتن مجدد (CD-ReWriter , DVD-ReWriter) – پاک کردن و ضبط مجدد روی دیسک (CD-RW , DVD-RW , DVD-RAM)
* دیسک گردانهای HD DVD: پشتیبانی از CD و DVD و HD DVD
* دیسک گردان های Blue Ray: پشتیبانی از CD و DVD و Blue Ray
همه سی دی رام ها یا دیسک گردان های نوری از سه قسمت اصلی تشکیل می شوند:
۱- موتور گرداننده دیسک: این موتور در مرکز دیسک قرار گرفته و آن را می چرخاند.
۲- مجموعه اپتیک: این مجموعه خود از مجموعه حرکت دهنده اپتیک و خودِ اپتیک تشکیل می شود. مجموعه حرکت دهنده اپتیک نیز از دو قسمتِ ریلِ اپتیک و موتور حرکت دهنده اپتیک که به وسیله یک چرخ دنده حلزونی به اپتیک متصل است، تشکیل می شود.
۳- بٌرد مرکزی: این بٌرد وظیفه پردازش اطلاعات خوانده شده از روی دیسک و تبدیل آنها به زبان ماشین (صفر و یک) و تحویل آنها از طریق رابط (SATA , IDE) به مادربٌرد کامپیوتر میباشد.
در جداول زیر ویژگی ها و نحوه عملکرد هر کدام از حافظه ها بیان شده است.
| نوع | ویژگیها | مصرف برق | |
| HDD | مکانیکی، ارزان، سرعت پایینتر | شامل دیسکهای گردان مغناطیسی و بازوی مکانیکی برای خواندن و نوشتن | زیاد |
| SSD | بدون قطعه متحرک، سرعت بالا، گرانتر | مقاومت بیشتر در برابر ضربه و لرزش
قیمت بالاتر نسبت به HDD |
کم |
| Optical
(DVD/CD/ Blu-ray) |
ذخیرهسازی بلندمدت، کماستفاده امروزه , آرشیو کردن | سرعت و ظرفیت بسیار کمتر نسبت به HDD و SSD | زیاد |
| حافظه حالت جامد (SSD) | هارددیسک (HDD) | |
| ساختار داخلی | تراشههای حافظه فلش – فاقد قطعات مکانیکی متحرک | شامل چندین صفحه گردان (Platter) با سطح مغناطیسی
بازوی مکانیکی (Actuator Arm) با هد خواندن/نوشتن که روی صفحات |
| نحوه عملکرد | ذخیره دادهها در سلولهای فلش به صورت الکترونیکی
انتقال سریع داده به دلیل نبود مکانیزم مکانیکی |
ذخیره دادهها به صورت بیتهای مغناطیسی روی صفحات
هد خواندن/نوشتن با حرکت دقیق روی سطح، دادهها را میخواند یا مینویسد |
| ویژگیها | سرعت خواندن/نوشتن تا چندین گیگابایت بر ثانیه | بین 80 تا 160 مگابایت بر ثانیه |
| معایب | قیمت بالاتر نسبت به HDD
محدودیت در تعداد چرخههای نوشتن (هرچند امروزه بسیار بهبود یافته) |
آسیبپذیری نسبت به ضربه و لرزش
صدای کارکرد و گرمای تولیدی |
| زمان دسترسی | سرعت بسیار بالا است و تاخیر بسیار پایین (زیر 0.1 میلیثانیه) در حد گیگابیت بر ثانیه | نسبتا بالاتر به دلیل سرعت انتقال دادهها معمولاً بین 80 تا 160 مگابایت بر ثانیه |
| ظرفیت | در حد ترابایت ولی بسیار گران | ظرفیتهای بالا (تا چند ترابایت و بیشتر) |
پروتکلهای ارتباطی در SSD
SATA (Serial ATA)
یکی از رایجترین رابطهای اتصال حافظهها به مادربرد است.
سرعت انتقال داده در SATA III حدود 6 گیگابیت بر ثانیه (تقریباً 600 مگابایت بر ثانیه) است.
بیشتر در SSDهای قدیمیتر یا اقتصادی استفاده میشود.
PCIe (Peripheral Component Interconnect Express)
یک رابط پرسرعت برای اتصال قطعات مختلف به مادربرد.
SSDهایی که از PCIe استفاده میکنند معمولاً از پروتکل NVMe بهره میبرند.
سرعت بسیار بالاتر نسبت به SATA دارد، در نسخههای جدید میتواند چندین گیگابایت بر ثانیه سرعت داشته باشد.
حافظه مجازی (Virtual Memory)
حافظه مجازی (Virtual Memory)که گاهی با نام Virtual Memory یا Pagingشناخته می شود در اصل وجود فیزیکی ندارد و مجازی است و تکنیکی برای افزایش حافظه اصلی است که به کمک RAM بیاید و اطلاعات مورد نیاز CPU را بیشتر بتوان در اختیار CPU قرار داد و سبب بهبود عملکرد کلی کامپیوتر گردد که به این صورت ساخته می شود که با استفاده از بخشی از حافظه ثانویه (هارد دیسک یا SSD ) به عنوان حافظه RAM استفاده می شود. سیستمعامل با صفحهبندی (paging) دادهها را بین RAM و حافظه مجازی جابهجا میکند و این کار به اجرای برنامههای بزرگتر از حافظه فیزیکی واقعی کمک میکند ولی سرعت آن نسبت به RAM پایینتر است.
نکته: بهتر است Paging File یا همان حافظه مجازی بر روی درایو سریع مانند SSD ساخته شود.
به طور کلی حافظه مجازی (Virtual Memory):
شبیهسازی حافظه RAM با استفاده از دیسک سخت
کمک به اجرای برنامههای بزرگ در RAM کوچک
مدیریت توسط سیستمعامل (Paging)
………………….
برای دیدن بقیه مطالب در خصوص دوره اسمبل کامپیوتر یا همان مونتاژ و ارتقاء کامپیوتر روی اینجا کلیک کنید.